Ailədə uşaq tərbiyəsinə uşaqlarımızın körpəliyindən başlamalıyıq. Bəs biz nə edirik? Özü yellənən, özü oxuyan beşiklərdə…

Ailədə uşaq tərbiyəsinə uşaqlarımızın körpəliyindən başlamalıyıq. Bəs biz nə edirik? Özü yellənən, özü oxuyan beşiklərdə böyüyən, süni qida ilə qidalanan laylalardan uzaq körpələr yetişdiririk. Halbuki laylalarımız dua idi, dilək idi, arzu idi. Daha sonra da uşaqlarımız əcaib məxluqlardan qəhrəmanlar düzəldilmiş xarici cizgi filmlərinin təsiri altında aqressivləşirlər. Gəlin, uşaqlarımızı bu filmlərdən uzaq tutaq və bu filmlər əvəzinə onlara çoxlu nağıllar danışaq. Çünki cizgi filmlərinə səssiz baxan uşaq, əksinə nağıllara qulaq asdıqda saysız-hesabsız suallar verir və nəticədə, nə qədər şey öyrənir.

Uşaqlara dəyər vermək üçün ən gözəl yol danışmaqdır. Həmçinin, onu danışdırmaq və dinləməkdir. Halbuki biz uşaq sobaya yaxınlaşır “Cızz” deyirik, yazmaq istəyir “Cızz” deyirik, kitaba əl uzadır “Cızz” deyirik və s. Təqlid edərək, toxunaraq öyrənməli olduğu halda, təəssüf ki, “cızz-cızzlarla” qorxudulan uşaqlar böyüdürük. Başqa bir misal. Analar uşaqlarına hirslənir və: “Dərslərini oxumursan! Axşam atan gələndə deyəcəyəm” deyirlər. Halbuki onlar bununla iki yerdə səhv addım atırlar. Birincisi, “Dərslərini oxumursan” deməklə uşağın beyninə çalışqan olmadığını “yeridirlər”. İkincisi isə “cəzalandırıcı” ata obrazı formalaşdırırlar. Nəticədə də uşaq atanın evə gəlməsini istəmir. Halbuki ana belə deyə bilər: “Oynamamışdan əvvəl bir az kitab oxumaq istəmirsən?” Beləliklə, uşaq özü seçim etmiş olar və bu seçiminin məsuliyyətini daha asan daşıyar. Uşağı oxumağa həvəsləndirmək üçün az oxuduqda belə onu təqdir etməli, təbrik etməli və alqışlamalıyıq. Seriallardan və telefon söhbətlərindən başı açılmayan anaya, televizorun pultunu əlindən qoymayan ataya uşaq hansı problemini deyə və ya onlarla necə ünsiyyət qura bilər? Uşaqlarla ünsiyyət qurarkən böyüyən nə deməyindən çox uşağın nə anlamağı əhəmiyyətlidir. Uşaqla ünsiyyət qurarkən vermək istədiyimiz əsas fikir uşağın mənliyinə deyil, xarakterinə yönəlməlidir. Biz isə buna ancaq ifadələrimizi və üslubumuzu dəyişərək nail ola bilərik. Məsələn:

1. “Əziz balam, kiçik qardaşına qarşı daha diqqətli ola bilərsənmi?” Verilən fikir: Səndən daha çox diqqət gözləyirəm. Alınan fikir: ailəyə, qardaşa qarşı diqqətli olma.

2. “Sən istəsən, ən tərbiyəli və ən yaxşı oxuyan şagird ola bilərsən”. Verilən fikir: Sənə inanıram. Alınan fikir: Cəsarətləndirmə, güvənmə.

3. “Səhv edə bilərsən, oyunda uduza bilərsən, buna hazır olmalısan, ruhdan düşmə gələn səfər qalib sən olarsan”. Verilən fikir: Ruhlandırma, inam. Alınan fikir: Daha çox çalışmalı, özünü bir daha sınamalı və s... Uşaqlarınızla ünsiyyət qurmaq üçün onlara vaxt ayırmaq lazımdır. Uşaqlarla kinoya, balıq tutmağa, tarixi muzeyləri gəzməyə, xəstə və nümunəvi insanları ziyarət etməyə getmək lazımdır.